Ustawodawca zrezygnował z obowiązku meldunkowego wczasowiczów i turystów. Sytuacja ta znacznie utrudni, jeżeli w ogóle nie uniemożliwi, kontrolę nad pobieraniem opłaty klimatycznej, gdyż wydaje się, że organ podatkowy utracił możliwość jakiejkolwiek rzetelnej weryfikacji wypełniania obowiązków nałożonych na inkasentów przez cytowaną uchwałę Rady Miasta.

Należy także dodać, że organy gminy Miasta Szczawnica nie dysponują środkami, które umożliwiłby im wyegzekwowanie takiej powinności. Ani Kodeks karny skarbowy ani Ordynacja podatkowa nie przewidują odpowiedzialności inkasenta za niepobranie opłaty.

Wykonywanie poboru opłaty uzdrowiskowej przez osoby świadczące usługi w zakresie zakwaterowania na obszarze gminy Szczawnica

Zagadnienie poboru tzw. opłat klimatycznych, tj. opłaty miejscowej oraz opłaty uzdrowiskowej reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.). W świetle art. 17 ust.1a u.p.o.l. opłatę uzdrowiskową pobiera się od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach. Status uzdrowiska przyznawany jest z kolei obszarowi, który łącznie spełnia warunki określone w przepisach ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych.

Z powyższego wynika, że opłata miejscowa pobierana jest za każdy dzień pobytu w danej miejscowości, pod warunkiem jednakże, że pobyt taki trwa dłużej niż dobę. Obowiązek podatkowy przekształci się zatem w zobowiązanie podatkowe wraz z upływem każdego dnia pobytu.

1.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wyklucza możliwość poboru w danej miejscowości opłaty klimatycznej z więcej niż z jednego tytułu. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2a przytaczanej ustawy od osób od których pobierana jest opłata uzdrowiskowa, nie pobiera się opłaty miejscowej. Wobec tego, w przypadku zaistnienia na terenie danej gminy uchwał, dotyczących opłaty miejscowej i opłaty uzdrowiskowej, od osób obowiązanych do ich uiszczenia pobiera się wyłącznie jedną opłatę, w tym przypadku opłatę uzdrowiskową.

Art. 17 ust. 5 u.p.o.l. wskazuje iż, rada gminy ustala miejscowości, za pobyt w których pobierana jest opłata miejscowa. Uznanie przez radę gminy, że dana miejscowość spełnia warunki niezbędne dla poboru opłaty miejscowej, nie może mieć jednakże charakteru dowolnego. Następuje ono bowiem na podstawie wytycznych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową. Warunkami takimi zgodnie z art. 17 pkt 4 u.p.o.l. są warunki: klimatyczne, krajobrazowe oraz umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Rozporządzenie uwzględnia zróżnicowanie warunków lokalnych i regionalnych.

Na mocy art. 19 u.p.o.l. rada gminy jest obowiązana określić w drodze uchwały zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek. Wysokość opłaty nie może jednakże przekroczyć corocznie waloryzowanej wysokości stawek określonych w u.p.o.l. Zgodnie z powołanym przepisem rada gminy może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Należy wskazać, że inkasentem opłaty klimatycznej nierzadko jest właściciel wynajmowanych turystom pokoi, właściciel hotelu czy pola namiotowego.

2.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że uchwałą o której mowa w art. 19 u.p.o.l jest m.in. uchwała nr XVII/80/2011 Rady Miejskiej w Szczawnicy z dnia 30 listopada 2011r. w sprawie opłaty uzdrowiskowej. Zgodnie z paragrafem 1 tejże uchwały, opłata uzdrowiskowa jest pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w miejscowościach Szczawnica, Jaworki, Szlachtowa w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Wynosi ona 3,00 zł. od osoby za każdy dzień pobytu. W par. 2 cytowanej uchwały wskazano z kolei, że obowiązek uiszczenia opłaty uzdrowiskowej powstaje z chwilą zakwaterowania.

Uchwałą nr XVII/80/2011 zarządzono pobór powyższej opłaty w drodze inkasa. Inkasentami z kolei ustanowiono osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej świadczące usługi w zakresie zakwaterowania (wykaz inkasentów stanowi załącznik do powyższej uchwały). Zgodnie z par. 3 pkt 3 uchwały nr XVII/80/2011 inkasenci są uprawnieni do pobierania należnej opłaty tylko od osób korzystających z oferowanych przez nich usług w zakresie zakwaterowania. Inkasentom dokonującym poboru opłaty uzdrowiskowej ma przysługiwać wynagrodzenie w wysokości 5% zainkasowanych kwot (par. 3 pkt 6 uchwały nr XVII/80/2011).

3.

Na wstępie należy stwierdzić, że przepisy u.p.o.l. w sposób bardzo oględny regulują kwestię wnoszenia opłaty klimatycznej, wskazując w zasadzie jedynie podmiot i przedmiot takiej opłaty lokalnej. Zasadniczą rolę odgrywa tutaj art. 19 u.p.o.l. w którym zobowiązano rady poszczególnych gmin do określenia zasad ustalania i poboru takich opłat, wraz ze wskazaniem rozwiązań, które mogą one przyjąć w podjętych uchwałach.

W nauce prawa podkreśla się, iż: „przez zasady ustalania opłat, o których mowa w analizowanym przepisie, należy rozumieć konieczność uregulowania w uchwałach rad gmin tych elementów konstrukcyjnych opłat, które nie zostały uregulowane w ustawie…. Realizacja opłat lokalnych wymaga zatem określenia wszystkich istotnych elementów, a więc również podstawy opodatkowania, stawek, terminów płatności, miejsca i formy zapłaty… Na radzie gminy spoczywa ustawowy obowiązek podjęcia uchwały określającej brakujące elementy konstrukcyjne tych świadczeń. Brak takiej uchwały uniemożliwia przeistoczenie się wynikającego z ustawy obowiązku regulowania tych opłat w zobowiązanie konkretnych podmiotów (Komentarz do art. 19 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.06.121.844), [w:] L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008)”.

4.

Niewątpliwie jednym z najważniejszych elementów takiej uchwały jest określenie sposobu przekazania takiej opłaty na rzecz danej gminy. Wśród najczęściej stosowanych sposobów poboru opłat lokalnych jest inkaso. Taki też sposób poboru opłaty uzdrowiskowej zastosowano  w uchwale nr XVII/80/2011.

W orzecznictwie podkreśla się, że realizacja takich uprawnień „powinna nastąpić poprzez określenie inkasentów w formie uchwał, wskazujących cechy indywidualizujące inkasentów, w sposób na tyle precyzyjny, aby nie budziły wątpliwości, na kogo obowiązek ten został nałożony, oraz poprzez określenie wysokości wynagrodzenia za inkaso” (pismo Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru Ministerstwa Finansów z dnia 29 marca 2004 r. LK-291/LP/04/AM/KM).

Wątpliwości natomiast powodować może konieczność wyrażania zgody przez inkasenta na bycie inkasentem. Istnieje orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, iż powierzenie komuś stanowiska (funkcji) inkasenta musi poprzedzać zgoda danego podmiotu na przyjęcie łączących się z tym obowiązków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2008 r. , sygn. akt: II FSK 1526/06). Z uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2008 r., (Nr 99/2008,  LexPolonica nr 2331593) wynika, iż powierzenie komuś funkcji inkasenta musi poprzedzać zgoda danego podmiotu na przyjęcie łączących się z tym obowiązków. Podobne stanowisko wyraziło Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 29 października 2001 r., w którym stwierdzono, iż: „Ustanowienie inkasentów następuje w drodze uchwały rady gminy. Należy jednak zauważyć, iż osoby lub jednostki muszą wyrazić zgodę na przyjęcie praw i obowiązków związanych z inkasowaniem tych opłat. Pomiędzy tą osobą bądź jednostką a zarządem lub radą gminy powinna być zawarta umowa, w której byłyby sprecyzowane zarówno prawa, jak i obowiązki tej osoby (jednostki) - inkasenta.” Celem m.in. takiej umowy jest określenie odpowiedzialności inkasenta za niewykonanie ciążącego na nim obowiązku. W sytuacji braku takiej umowy nie można mówić o istnieniu zobowiązania inkasentów wskazanych w uchwale nr XVII/80/2011 do dokonywania poboru przedmiotowej opłaty. Podobne jest również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który w wyroku z dnia 14 lipca 2009r. (I SA/Op 277/09) wskazał, iż: „Organy gminy w takiej sytuacji nie mają żadnych instrumentów prawnych do przymuszenia inkasentów do wykonywania ciążących na nich obowiązków. Inkasent odpowiada jedynie za podatki i opłaty pobrane i nie przekazane na rzecz budżetu, nie odpowiada zaś za niepobranie podatków i opłat - art. 30 § 2 o.p. Niewykonanie przez inkasentów ciążących obowiązków nie jest także karalne na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. W przypadku niewywiązania się inkasenta z nałożonych na niego, w drodze uchwały, obowiązków rada gminy może jedynie odwołać go i powołać inną osobę.

Dla zrównoważenia stanowisk wskazać jednak należy na pewne rozbieżności orzecznictwa w tej kwestii, i tak np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II GSK 820/2010) znajdujemy tezę, iż z regulacji zawartej w art. 19 pkt 2 u.p.o.l. nie można wywieść, że określenie inkasenta w uchwale podjętej na podstawie ww. przepisu wymaga uprzedniej zgody podmiotu, któremu powierza się tę funkcję.

Należy nadto wskazać, iż o braku zobowiązania świadczy literalne brzmienie powołanej uchwały Rady Miasta Szczawnica.  Pkt 3 par 3 tejże uchwały mówi bowiem o uprawnieniu, a nie zobowiązaniu inkasentów do pobierania opłaty uzdrowiskowej od osób korzystając z usług w zakresie kwaterowania.

5.

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że na gruncie powszechnie obowiązujących ustaw, również aktów prawa miejscowego jakim jest uchwała Rady Miejskiej w Szczawnicy w sprawie opłaty uzdrowiskowej, wątpliwe jest istnienie egzekwowalnego obowiązku dokonywania poboru opłaty uzdrowiskowej kierowanego do osób wykonujących usługi w zakresie zakwaterowania. Należy także dodać, że organy gminy Miasta Szczawnica nie dysponują środkami, które umożliwiłby im wyegzekwowanie takiej powinności. Ani Kodeks karny skarbowy ani Ordynacja podatkowa nie przewidują odpowiedzialności inkasenta za niepobranie opłaty. Na podstawie przepisów tych ustaw inkasent ponosi odpowiedzialność, ale za daninę pobraną i nieprzekazaną organowi podatkowemu, a ponadto ze brak wskazania osoby upoważnionej do pobierania podatku.

Oznacza to, iż w sytuacji niepobrania opłaty uzdrowiskowej osoba świadcząca usługi w zakresie kwaterowania nie musi się obawiać, iż spowoduje to względem niej sankcje natury karnoprawnej. Wraz z dniem 1 stycznia 2013r. zaczęły obowiązywać zmiany wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustawodawca zrezygnował z obowiązku meldunkowego wczasowiczów i turystów. Sytuacja ta znacznie utrudni, jeżeli w ogóle nie uniemożliwi, kontrolę nad pobieraniem opłaty klimatycznej, gdyż wydaje się, że organ podatkowy utracił możliwość jakiejkolwiek rzetelnej weryfikacji wypełniania obowiązków nałożonych na inkasentów przez cytowaną uchwałę Rady Miasta.

dr Paweł Bała,

adwokat,

Kancelaria w Szczawnicy

przy ul. Słonecznej 4